Rys historyczny 58 Nowojorskiego Ochotniczego Regimentu Piechoty.

Rys historyczny
58 Nowojorskiego Ochotniczego Regimentu Piechoty.

Zaczerpnięty z Końcowego Raportu na temat pola bitwy pod Gettysburgiem (New York at Gettysburg), opracowanego przez Nowojorską Komisję Upamiętnienia pół bitew pod Gettysburgiem i Chattanoogą (Albany, Nowy Jork, J.B. Lyon Company, 1902 r.).

58th NYSV niemal w całości złożony był z ludzi obcego pochodzenia. W jego składzie reprezentowane były różnorakie narodowości; złożony był z Polaków, Niemców, Duńczyków, Włochów, Rosjan i Francuzów, z których większość zaciągnęła się do służby w Nowym Jorku. Regiment utworzono poprzez połączenie kilku innych oddziałów, których proces organizacji nie został ukończony.
W sierpniu 1861 r. pułkownik Włodzimierz Krzyżanowski, polski oficer, który służył na wojnie w Polsce uzyskał w Waszyngtonie zgodę Simona Camerona – Sekretarza Wojny, na rozpoczęcie zaciągu do regimentu, w trakcie którego z powodzeniem zwerbowano około 400 ludzi, których Krzyżanowski nazwał Strzelcami Stanów Zjednoczonych (United States Rifles). Jednocześnie, działając na mocy tego samego pozwolenia, pułkownik Frederick Gellman rozpoczął zaciąg do częściowo zorganizowanego regimentu Strzelców Morgana (Morgan Rifles), nazwanych tak na cześć gubernatora stanu.
Strzelcy Morgana zostali właściwie sformowani poprzez połączenie trzech innych oddziałów znanych jako Legion Polski (Polish Legion), Strzelcy Gallatin (Gallatin Rifles) i Jegrzy Humboldta (Humboldt Yaegers). 58 Nowojorski Regiment Piechoty sformowany został w październiku 1861 r. poprzez połączenie Strzelców Stanów Zjednoczonych i Strzelców Morgana, początkowo złożonych z czterech, finalnie zaś z sześciu kompanii, tak by spełnić wymogi przepisowej minimalnej liczby kompanii i ludzi. Krzyżanowski został mianowany pułkownikiem, zaś Gellman – podpułkownikiem. Mężczyźni, którzy weszli w skład regimentu zostali wciągnięci na służbę Stanom Zjednoczonym w Nowym Jorku, między 27 sierpnia, a 5 listopada 1861 r. Regiment opuścił stan Nowy Jork dnia 7 listopada 1861 r. i wyruszył do Waszyngtonu, gdzie został przydzielony w skład brygady Henry’ego Bohlena (Bohlen’s Brigade) współtworzącej dywizję Louisa Blenkera (Blenker’s Division), dywizję, w skład której wchodziły trzy brygady złożone z regimentów utworzonych niemal w całości przez ludzi obcego pochodzenia.
Opuściwszy Waszyngton 13 listopada, regiment przekroczył Potomak i wkroczywszy na terytorium Wirginii, przemaszerował do Hunter’s Chapel, gdzie dołączył do reszty dywizji. W tym miejscu rozbito obóz, w którym regiment spędził niemal całą zimę, poza okresem jednego miesiąca na przełomie grudnia i stycznia, kiedy został skierowany do pełnienia obowiązków pikiety w Annadale Chuch.
W dniu 18 marca 1862 r. dywizja Blenkera wraz z resztą Armii Potomku przerwała obozowanie. Przez 38 dni Regiment odbył serię forsownych marszy w niezwykle ciężkich warunkach pogodowych, w trakcie których żołnierze cierpieli zarówno z powodu niedostatecznej liczby namiotów, jak i braku racji żywnościowych. Opuściwszy Hunter’s Chapel Regiment przemaszerował przez Burke’s Station, Fairfax Court House, Manassas Junction, Warrenton, Salem, Paris, Millwood, by w końcu dotrzeć 20 kwietnia 1862 r. do Winchester. Po dwutygodniowym odpoczynku w Winchester dywizja pod dowództwem generała Rosencransa wyruszyła w dniu 2 maja i po przekroczeniu gór wkroczyła po Drodze Romneya (Romney’s way) do Zachodniej Wirginii, po czym dołączyła do armii generała Fremonta. Dnia 24 maja 1862 r. Fremont rozpoczął pościg za konfederackimi siłami generała Jacksona i skierował się do Doliny Shenadoah.

Chrzest bojowy 58 Regimentu miał miejsce podczas bitwy pod Cross Keys w Wirginii, w trakcie której armia generała Fremonta starła się z konfederackim korpusem pod dowództwem „Stonewalla” Jacksona. W trakcie tej bitwy Regiment pod dowództwem pułkownika Krzyżanowskiego przeprowadził atak na bagnety, w rezultacie którego linie nieprzyjaciela zostały zepchnięte na odległość około 100 jardów, zaś odwaga żołnierzy w ich pierwszym starciu została wspomniana w słowach pochwały zawartych przez generała Bohlena w oficjalnym raporcie. Także raport kapitana Schirmera z lekkiej artylerii wspomina o „wielkiej odwadze z jaką regiment wspierał swoje armaty w czasie bitwy”. Straty 58 Regimentu w trakcie bitwy pod Cross Keys wyniosły 7 zabitych, 18 rannych i 4 zaginionych, razem 29 ludzi. Siły Unii ścigając oddziały Jacksona przeszły Doliną Shenadoah do Middletown, gdzie generał Franz Singel zluzował Fremonta na stanowisku dowódcy. Nastąpiła reorganizacja korpusu, w rezultacie której 58 Regiment został włączony w skład Drugiej Brygady Pierwszej Dywizji generała Schurza, zaś pułkownik Krzyżanowski objął dowództwo nad wspomnianą brygadą.
Siły Sigela oznaczone jako I Korpus Armii Wirginii opuściły Middletown dnia 8 lipca i przeszły przez Front Royal i Luray do Sperryville gdzie rozbiły obóz i przebywały do 8 sierpnia 1862 r., skąd wyruszyły celem towarzyszenia Korpusowi Banksa, który starł się w wszechobecnym Jacksonem w krwawej bitwie pod Cedar Mountain.
Korpus Sigela stanowił część armii generała Pope’a i wraz z 58 Regimentem brał udział w starciach pod Freeman’s Ford w dniu 22 sierpnia, Sulphur Springs – 23 sierpnia i Waterloo Bridge, w dniu 24 sierpnia. Pod dowództwem majora Williama Henkela brał aktywny udział w drugiej bitwie pod Manassas w dniach 29-30 sierpnia, w trakcie której stracił 14 zabitych, 32 rannych (wliczając śmiertelnie rannych) i 11 zaginionych, razem 57 żołnierzy. Major Henkel odniósł poważne rany, ale pozostał na polu walki jeszcze przez trzy godziny po otrzymaniu postrzału. Dowództwo nad Regimentem zostało powierzone kapitanowi Frederickowi Braunowi.
Po kampanii Manassas Armia Potomku w drodze do Antietam przemaszerowała przez Maryland, pozostawiając III Korpus i Korpus Sigela – przemianowany na XI – jako osłonę Waszyngtonu. XI Korpus pod dowództwem Sigela obozował niedaleko Fairfax i Centreville w Wirginii aż do bitwy pod Fredericksburgiem, która miała miejsce dnia 13 grudnia 1862 r. w trakcie marszu do Falmouth i z powrotem w stronę Stafford Court House, gdzie zajęto kwatery zimowe. W międzyczasie pułkownik Gellman i major Henkel złożyli dymisję z zajmowanych stanowisk i opuścili oddział.
58 Regiment pod dowództwem kapitana Brauna zwinął obóz w Stafford Court House dnia 29 kwietnia 1863 r. i wymaszerował do Chancellorsville, gdzie wziął udział w wyniszczającej bitwie. 2 maja wieczorem Jackson przeprowadził swój słynny atak na XI Korpus, który ustawiony był w pozycji nie przygotowanej do odparcia ataku z flanki, pomimo ponawianych ostrzeżeń, przesyłanych przez pikiety wojsk Unii do sztabu XI Korpusu. Kiedy ok. godz. 17:15 Konfederaci uderzyli z prawej strony, na drodze ich szybkich postępów stanęła Dywizja Devensa, której opór dał wystarczająco dużo czasu Dywizji Schurza by ta zmieniła szyki i przygotowała się na przyjęcie Konfederatów. Regimenty Schurza utrzymywały pozycje przez więcej niż pół godziny, po czym w obliczu przytłaczającej przewagi wroga na każdej z flanek wycofały się, od czasu do czasu zatrzymując się i odpowiadając ogniem. 58 Regiment z Nowego Jorku również brał udział w walkach pod dowództwem dzielnego kapitana Brauna, który śmiertelnie postrzelony spadł ze swojego konia. Kapitan Emil Koenig przejął dowodzenie. W trakcie tej bitwy, wieczorem 2 maja Regiment stracił 31 żołnierzy w zabitych, rannych i zaginionych, z 238 żołnierzy, którzy brali udział w starciu. Regiment nie wziął udziału w walkach następnego dnia bitwy, po której został wycofany za rzekę Rappahannock wraz z resztą armii i maszerując w czasie burzy towarzyszył XI Korpusowi w drodze do opuszczonego obozowiska w Stafford, które zostało szybko zajęte przez przemoczonych, przemęczonych, pokonanych żołnierzy.
Pobici, lecz nie zniechęceni żołnierze, miesiąc później opuścili swój obóz i wyruszyli na północ, w stronę Gettysburga tak dzielnie i tak radośnie, jakby to była ich pierwsza kampania. Opuściwszy 12 czerwca Stafford Regiment pod dowództwem podpułkownika Otto przemaszerował do Hartwood Chuch, stamtąd do Centreville, zaś stamtąd, po długim, całodziennym marszu do Goose Greek, gdzie rozbito na tydzień obozowisko. Kolumna marszowa przekroczyła Potomak 25 czerwca w Edwards Ferry, osiągając tej samej nocy Jefferson w stanie Maryland. Następnego dnia osiągnięto Middletown, gdzie zarządzono dwudniowy odpoczynek, zaś stamtąd przemaszerowano do Emmitsburga w stanie Maryland, gdzie w dniu 1 lipca 1863 r., czyli dniu rozpoczęcia bitwy pod Gettysburgiem wypoczywał XI Korpus pod dowództwem generała Howarda. W tym czasie 58 Regiment liczył 11 oficerów i 211 szeregowców wyposażonych i gotowych spełnić swój obowiązek, co pokazał powrót z wypadu przeprowadzonego poprzedniego dnia.
W czasie nocy z 30 czerwca na 1 lipca, czyli w noc poprzedzającą pierwszy dzień bitwy pod Gettysburgiem kapitan Emil Koenig otrzymał rozkaz wzięcia z Regimentu 100 ludzi i przeprowadzenia rozpoznania w kierunku na Creagerstown, gdzie jak mówiono, widziano oddział nieprzyjacielskiej kawalerii. Po przejściu 5 mil i nie dostrzeżeniu jakichkolwiek śladów obecności wroga kapitan Koenig zatrzymał swoich ludzi i dał im okazję do odpoczynku i snu, jednak wkrótce otrzymał rozkaz wzywający go do natychmiastowego powrotu wraz z oddziałem, ponieważ Korpus już wyruszył w stronę Gettysburga.
Była 9 rano dnia 1 lipca kiedy Koenig i jego ludzie wracając z Emmitsburga dotarli do opuszczonego obozowiska, gdzie dołączyła do nich grupa żołnierzy z 58 Regimentu, która pełniła w nocy obowiązki pikiety. Wraz z nimi i wspomnianą wcześniej setką ludzi kapitan Koenig miał przy sobie ponad połowę stanu Regimentu. Koenig chciał jak najszybciej dogonić Korpus, więc wyruszył z największą możliwą szybkością, ale było to niemożliwe z powodu rozkazu marszu wraz z wozami taborowymi. Opady deszczu zmoczyły żołnierzy i uszkodziły drogi, ale mimo wody lejącej się strumieniami, nawałnica nie dotarła do Gettysburga. W odległości około czterech mil od miasta dało się już słyszeć odgłosy kanonady i żołnierze porzuciwszy tabory wyruszyli naprzód szybkim marszem osiągnąwszy Gettysburg o 15:30. Po krótkim opóźnieniu spowodowanym poszukiwaniem Korpusu oddział Koeniga dołączył do Regimentu i Brygady na Wzgórzu Cmentarnym. W międzyczasie pozostała część Regimentu, złożona z dwóch kompanii brała udział w bitwie na Wzgórzu, wraz z resztą armii. Wieczorem podpułkownik Otto został nominowany przez dowódcę dywizji – generała Schurza na stanowisko szefa sztabu, zostawiwszy Regiment pod dowództwem kapitana Koeniga.
Podczas drugiego dnia bitwy 58 Regiment został oddelegowany do wspierania artylerii na Wzgórzu Cmentarnym, która po południu wdała się w ciężki pojedynek ogniowy z konfederackimi bateriami na Wzgórzu Bennera. Przeciwko pozycjom XI Korpusu została rzucona istna nawałnica pocisków armatnich. Wybuchające szrapnele siały śmierć i rany pośród żołnierzy każdego regimentu. Louis Dietrich – adiutant, został trafiony jednym z pocisków i zabity, podczas gdy kilku innych żołnierzy Regimentu zostało rannych i zabitych w rezultacie ognia artyleryjskiego. Wśród zabitych znaleźli się także kapitanowie Edward Antoniewski i Gustave Stoldt.
O zmierzchu pozycje Unii na wschodniej stronie Wzgórza Cmentarnego zostały zaatakowane przez Brygadę Luizjany Haysa (Hays’ Louisiana Brigade) oraz Brygadę Północnej Karoliny Hokesa (Hoke’s North Carolina Brigade), które uzyskały krótkotrwałe powodzenie w szarży na szczyt zbocza, w trakcie której zepchnąwszy kanonierów przekroczyły linię armat baterii Wiedricha. Prowadzone osobiście przez generała Schurza 58, 100 i 90 Regimenty z Nowego Jorku ruszyły artylerii z pomocą, jednak napastników odparto bez ich wsparcia. Spodziewano się kolejnego ataku, w związku z czym 58 Regiment został zatrzymany, podczas gdy jedna z jego kompanii pod dowództwem porucznika Schwartza została wysłana jako podjazd celem ustalenia kierunku, w którym wycofał się nieprzyjaciel.
Nad ranem trzeciego dnia bitwy Regiment został przesunięty na prawo od drogi wiodącej do Gettysburga (Baltimore Pike) i zajął pozycję za kamiennym murem na lewo od baterii Wiedricha. Porucznik Schwartz z jedną kompanią został wysłany naprzód by zająć domy na przedpolu miasta, co mu się udało. W ciągu dnia konfederaccy strzelcy wyborowi trzymali je pod ciągłym ostrzałem, w wyniku którego zabita została panna Jennie Wade, która pozostawszy w swoim domu zginęła w trakcie wypiekania chleba dla żołnierzy Unii znajdujących się w pobliżu.
Nieprzyjaciel zakończył ewakuację miasta w nocy 3 lipca. Schwartz wysłał 10 swoich ludzi na patrol celem zebrania informacji. Mieszkańcy dyskretnie wskazywali domy, w których prawdopodobnie można było znaleźć nieprzyjaciela. Po wkroczeniu do nich faktycznie znaleziono kilku śpiących konfederackich strzelców wyborowych, których wzięto do niewoli wraz z kilkoma innymi żołnierzami, którzy nie spali. Oficerowie Konfederacji podczas wycofania swoich żołnierzy zapomnieli poinformować o tym wspomnianych strzelców. Krótko potem porucznik Lauber z dwudziestoma żołnierzami został wysłany do miasta, oba oddziały powróciły z około 200 jeńcami.
Regiment dołączył do pościgu za pokonaną armią generała Lee i po ponownym przekroczeniu Potomaku, 19 lipca powrócił na tereny Wirginii – miejsce poprzedniej kampanii w której brał udział.
We wrześniu 1863 r. XI i XII Korpus otrzymały rozkaz przejścia do stanu Tennessee celem wsparcia armii generała Rosenkransa zamkniętej w Chattanooga. W długą podróż wyruszono koleją, żołnierze wsiedli do wagonów w Wirginii i przejechali przez Waszyngton, Maryland, Zachodnią Wirginię, Ohio, Indianę, Kentucky by dotrzeć do Tennessee. Pułkownik Krzyżanowski wciąż dowodził brygadą, podczas gdy dowodzenie nad Regimentem powierzono kapitanowi Michaelowi Esembeaux. Podczas obozowania w pobliżu Chattanoogi około 200 ludzi z pierwotnego składu Regimentu ponownie zaciągnęło się na czas wojny i otrzymawszy zwyczajową przepustkę dla weteranów na 60 dni, powróciło gremialnie do Nowego Jorku, gdzie zostali owacyjnie przyjęci przez burmistrza, urzędników miejskich i obywateli pochodzenia niemieckiego.
Przed przyznaniem przepustki Regiment pod dowództwem kapitana Esembaux brał udział 28 października 1863 r. w nocnej bitwie pod Wauhatchie w stanie Tennessee oraz dnia 23 listopada 1863 r. w szturmie na Missionary Ridge ponosząc nieznaczne straty.
W latach 1864-1865 regiment stacjonował w Bridgeport nad rzeką Tennessee, w stanie Alabama, a także zabezpieczał transporty wojskowe wzdłuż linii kolejowej Nashville – Chattanooga. Pułkownik Krzyżanowski pozbawiony dowodzenia brygadą w rezultacie włączenia XI Korpusu do XX Korpusu powrócił do dowodzenia Regimentem. We wrześniu 1865 r., kiedy wojna miała się już ku końcowi 58 Nowojorski Ochotniczy Regiment Piechoty przeszedł do Nashville w stanie Tennessee, gdzie 1 października 1865 r. żołnierze otrzymali żołd, zaś jednostkę rozformowano.